Дали вакцината против COVID-19 може да создаде имунитет на стадо? Александра Спасеска 19.11.2020 / 17:18 Здравје

Владите и официјалните лица ширум светот изразија надеж дека вакцината против болеста COVID-19 ќе создаде имунитет на стадо, а некои проценуваат дека вакцинирањето на две третини од населението може да ја запре епидемијата и да заштити цели заедници и народи.

Но, овој концепт за создавање на имунитет на стадо има ограничувања и содржи големи очекувања за тоа што сѐ може да се спречи со вакцинирање. Некои експерти веруваат дека ваквите очекувања се сомнителни.

Како прво, откривањето на сè што е потребно за да се постигне имунитет на стадо со помош на вакцинација против COVID-19 вклучува голем број фактори, од кои неколку се непознати.

Колкава е стапката на ширење на вирусот што предизвикува COVID-19? Дали првите вакцини ќе успеат да го запрат пренесувањето на вирусот или едноставно да спречат луѓето да се разболуваат? Колку луѓе од населението ќе прифатат вакцинација? Дали вакцината ќе им овозможи на сите исто ниво на заштита?

„Имунитетот на стадо е понекогаш погрешно разбран како индивидуална заштита“, вели Џозеф Јанша, експерт за подготвеност и одговор на итни случаи во Стокхолм, Европски центар за контрола и превенција на болести (ECDC).

„Не е добро да се мисли дека ‘јас лично сум заштитен поради постоење на имунитетот на стадо. Имунитетот на стадо се однесува на заштита на заедницата, а не дека е заштитена индивидуата“.

ECDC користи 67 проценти од населението како праг на имунитетот на стадо во своите модели, а германската канцеларка Ангела Меркел рече овој месец дека ограничувачките мерки во Германија може да бидат укинати ако имунитетот се развие кај 60 до 70 проценти од населението, или со вакцинација или со инфекција.

Експертите на Светската здравствена организација исто така велат дека покривањето на 65-70 проценти од населението со вакцинација е начин да се постигне имунитет на популацијата.

„Идејата за имунитет на стадо е да се заштитат ранливите“, вели Еленор Рајли, професор по имунологија и заразни болести на Универзитетот во Единбург.

„А идејата што стои зад тоа е дека ако вакцинирате 98 проценти од населението, на пример, тогаш ќе има толку малку вируси во заедницата што преостанатите два проценти од популацијата ќе бидат заштитени. Тоа е поентата“.

Стапката на репродукција е клучна

Централно значење за пресметките на јавното здравство во врска со овој концепт за болеста COVID-19 е стапката на репродукција на вирусот што ја предизвикува болеста или вредноста R. Тоа е мерка што покажува колку просечно едно заразено лице заразува други луѓе во услови без никакви ограничувања.

Под претпоставка дека вакцината е целосно ефикасна, процентот на прагот за имунитетот на стадо за заразни болести се пресметува така што 1 се дели со вредноста на R, се одзема резултатот од 1, а потоа се множи со 100.

На пример, имунитетот на стадо кај многу заразни сипаници со проценета R вредност од 12 или повеќе ќе функционира само ако кај 92 или повеќе проценти од заедницата има имунитет. За сезонски грип чиј R е 1.3, прагот ќе биде само 23 проценти имуни членови на заедницата.

„Проблемот е што сè уште не знаеме точно колку брзо се шири вирусот без никакви мерки на претпазливост и со вообичаените патувања и социјални активности што ги имавме пред една година“, вели Винфрид Пикл, професор по имунологија на медицинското училиште во Виена.

Со оглед на тоа што животот во многу земји се одвива со голем број рестриктивни мерки, претпоставката е дека R вредноста кај болеста COVID-19 би можела да биде „поблиску до 4 отколку до 2“, вели тој, бидејќи со половични мерки или дури и целосно затворање, вредноста е околу 1,5.

Покрај тоа, нешто помалку од 100 проценти ефикасност на вакцините, како што се 90 проценти, како што покажа истражувањето во случајот на Pfizer-BioNTech и Moderna, ќе бара соодветно зголемување на процентот на вакцинирани луѓе за да се постигне имунитет на стадо.

Амеш Адаља, експерт од Центарот за здравствена безбедност на Универзитетот Џон Хопкинс, вели дека добра цел во однос на имунитетот во САД е да се опфати повеќе од 70 проценти од популацијата, но додава дека бројот може да се зголеми доколку вакцините се покажат како помалку ефикасни.

Запирање на преносот на вирусот во „стадото“

Експертите велат дека уште еден важен фактор е дали вакцината против COVID-19 што ќе ја изберат властите може да го запре пренесувањето на вирусот.

Досегашните докази сугерираат дека првите вакцини против COVID-19 барем ќе спречат вакцинираното лице да се разболи, но не може да се исклучи можноста лицето да го добие вирусот SARS-CoV-2и да го пренесе незабележано на други луѓе.

„Додека заштитата од болеста има вредност за вакцинираното лице, тоа нема да спречи циркулација на вирусот и ризик од раболување кај невакцинирани лица“, вели Пени Вард, професор по фармацевтска медицина на Кралскиот колеџ во Лондон.

Бодо Плахтер, професор и заменик директор на Институтот за вирусологија при германската универзитетска болница во Мајнц, вели дека е особено тешко целосно да се блокираат респираторните инфекции со вакцини, иако вакцините ќе завршат дел од работата за намалување на вирусот кој се пренесува кај населението.

„Многу е можно вакцинираните лица помалку да го шират вирусот“, вели тој, додавајќи: „Би било погрешно да се мисли дека вакцинацијата сама по себе може да ја запре пандемијата“.

Фокус на заштита на ранливите категории?

Рајли од Универзитетот во Единбург вели дека ова сугерира дека засега, идејата за постигнување имунитет на стадо со вакцинација е јалова.

Подобар пристап, според неа, беше „да го свртиме имунитетот на стадо наопаку“ и со првите вакцини да ги заштитиме најранливите, без првично да се грижиме за поотпорните членови на стадото кои можат да живеат релативно добро со вирусот.

„Да заборавиме на заштитата на масите за да ги заштитиме ранливите“, вели таа. „Ајде да одиме директно на заштита на ранливите категории.“

вакцина за COVID-19 коронавирус COVID-19 Автор/Извор А.С. Прикажи во метро On